Menu
Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów. Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku, zmień ustawienia swojej przeglądarki.

03 maja 2016 r. - Uchwalenie Konstytucji 3 maja

Jan Matejko "Konstytucja 3 Maja" (1891) - obraz Jana Matejki noszący tytuł "Konstytucja 3 Maja" jest jednym z najważniejszych dzieł tego malarza. Nawiązuje do ważnych wydarzeń historycznych, których rocznica jest świętem narodowym dla wszystkich Polaków. Jan Matejko rozpoczął pracę nad obrazem w styczniu 1891 roku. Jednak już w maju, podczas oficjalnych obchodów setnej rocznicy uchwalenia konstytucji, dokonano prezentacji niemal gotowego dzieła. Odsłonięto go na wystawie w Sukiennicach. Obraz Matejki to scena zbiorowa ukazująca uczestników pochodu zmierzającego do Kolegiaty św. Jana, by zaprzysiąc tekst nowej konstytucji.

Tło stanowi tu ulica Świętojańska, u jej wylotu widoczna jest fasada Zamku Królewskiego, gdzie obradowali posłowie. Posłom towarzyszy wiwatujący tłum warszawiaków, widać też postaci żołnierzy, którzy ochraniają pochód. Matejko sportretował tu wiele znanych osobistości. Mistrz posłużył się symboliką i nie zawsze pozostawał do końca wierny faktom historycznym, nadrzędnym celem dzieła było bowiem ukazanie doniosłości wydarzenia.

Na pierwszym planie, w centralnej części obrazu widnieje Stanisław Małachowski, pełniący wówczas funkcję marszałka Sejmu Wielkiego. Marszałek, niesiony przez posłów Aleksandra Linowskiego i Ignacego Zakrzewskiego, dumnie unosi w prawej ręce tekst Konstytucji 3 maja, w lewej zaś dzierży laskę, symbol władzy marszałkowskiej. Jego jasna sylwetka wyraźnie odcina się na ciemniejszym tle. Limanowski i Zakrzewski to posłowie z ziemi krakowskiej i poznańskiej, reprezentują więc najważniejsze ziemie ówczesnej Rzeczpospolitej. Obok Stanisława Małachowskiego widać postać Hugona Kołłątaja, ubraną w czarny strój typowy dla duchownego. Kolejną ważną postacią widoczną na obrazie jest król Stanisław August Poniatowski ubrany w czerwony gronostajowy płaszcz. W dolnej części obrazu widnieje postać Jana Suchrzewskiego, posła ziemi kaliskiej - przeciwnika uchwalenia Konstytucji. Na obrazie można również rozpoznać wiele innych postaci historycznych, m.in. Kazimierza Nestora Sapiehę, Andrzeja Zamoyskiego, Stanisława Staszica, Tadeusza Kościuszkę (z bandażem na głowie), Józefa Poniatowskiego, Hugo Kołłątaja, Ignacego Potockiego.

Obecnie obraz znajduje się w Warszawie, w zbiorach Zamku Królewskiego. Projekt konstytucji powstał dzięki współpracy króla Stanisława Augusta ze stronnictwem patriotycznym. Na jej kształt wpłynęły zdobycze myśli Oświecenia europejskiego. Wprowadzała zasady monarchii konstytucyjnej i stała na gruncie suwerenności narodu, co w ówczesnej absolutystycznej Europie było zjawiskiem nowym. Wyrażała ideał "rządnej wolności", znosiła "liberum veto" wprowadzając zasadę większości w głosowaniach w Sejmie, wzmacniała władzę wykonawczą. Według konstytucji, władzę sprawował król wraz z mianowanym przez siebie rządem - Strażą Praw. Ministrowie Straży byli odpowiedzialni przed Sejmem. Konstytucja zachowała ustrój stanowy, w którym większość praw politycznych zagwarantowano szlachcie. Za integralną część konstytucji uznano prawo o miastach. Miasta uzyskały rozległy samorząd. Przedstawiciele mieszczan mogli działać w organach władzy wykonawczej. W wielu dziedzinach prawa mieszczan zrównano z prawami szlachty. Chłopi uzyskali zapewnienie opieki prawa i rządu. Konstytucja majowa znosiła wolną elekcję. Ogłosiła następcą tronu polskiego elektora saskiego Fryderyka Augusta i jego potomków. Stanowiła też, że co 25 lat będzie zbierał się Sejm Konstytucyjny dla uchwalenie niezbędnych zmian lub poprawek ustawy rządowej. Konstytucja, mająca poprawić sytuację wewnętrzną i zagraniczną kraju, stała się wyzwaniem dla zaborczych sąsiadów, obawiających się polskich reform. Konstytucja nie zdążyła wejść w życie; została obalona przez interwencję rosyjską i zdrajców z Konfederacji Targowickiej.

Ostatnio zmienianyśroda, 04 maj 2016 12:31

Dodatkowe informacje

powrót na górę

M

E

N

U